⏬Download file
Trecapital_Shareholder_Letter_2023.pdf
TRECAPITAL**
A. CHU KỲ, CHU KỲ, CHU KỲ…
Năm 2025, một năm mà chỉ số VNINDEX đã vượt đỉnh lịch sử, đạt mốc 1.784,5 điểm lần lượt vượt các mốc lịch sử (tại thời điểm tôi đang viết thư cổ đông này thì VNINDEX đã đạt được cột mốc mới cao nhất là 1.902,9 điểm). Một điều mà chắc hẳn các nhà đầu tư lạc quan nhất vẫn không thể nghĩ đến, đặc biệt trong bối cảnh T4/2025 một loạt chính sách thuế từ tổng thống Donald Trump tưởng chừng như sẽ tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế Việt Nam, thị trường chứng khoán đã trải qua những phiên giao dịch giảm điểm mạnh từ 1.317 điểm xuống còn 1.094 điểm (giảm gần 17%) trong vòng 7 ngày. Với mức giảm mạnh và với những mức thuế dự kiến áp vào Việt Nam tưởng chừng thị trường sẽ còn giảm sâu và mạnh hơn nữa. Tuy nhiên, điều gì đã xảy ra, VNINDEX đã từ 1.094 tăng mạnh chốt năm 2025 ở mốc 1.784 điểm (tăng 63%). Qua sự kiện này chúng ta rút ra bài học gì? Với tôi đó là bài học chúng ta không thể nào dự đoán chính xác điều gì sẽ xảy ra, nhưng như Howard Marks đã viết: “Bạn không thể dự đoán, Bạn có thể chuẩn bị” chúng ta có thể chuẩn bị cho những trường hợp xấu nhất xảy ra thì chúng ta vẫn còn sống sót, điều này có lẽ sẽ quan trọng hơn tất cả những lời dự đoán.
Dựa trên bài viết Memo của ngài Howard Marks vào ngày 20/11/2001 với nội dung “Bạn không thể dự đoán. Bạn có thể chuẩn bị”, tôi sẽ cố gắng dùng những kiến thức ít ỏi của mình để đánh giá và phân tích vào thị trường Việt Nam.
Các Chu Kỳ Nói Chung (phần này tôi lấy nguyên văn của ngài Howard Marks)
Tôi cho rằng có một số điều về các chu kỳ rất đáng lưu tâm:
Chu kỳ là điều không thể tránh khỏi. Thỉnh thoảng, một giai đoạn tăng hoặc giảm kéo dài trong một khoảng thời gian dài và/hoặc đạt đến mức cực đoan lớn, khiến mọi người bắt đầu nói rằng "lần này là khác biệt." Họ viện dẫn những thay đổi về địa chính trị, thể chế, công nghệ hoặc hành vi đã làm cho "những quy tắc cũ" trở nên lỗi thời. Họ đưa ra các quyết định đầu tư dựa trên việc ngoại suy xu hướng gần đây. Và rồi thực tế là các quy tắc cũ vẫn áp dụng, và chu kỳ lại tiếp tục. Cuối cùng, cây không mọc mãi lên trời, và rất ít điều gì lại về bằng không. Thực tế, hầu hết các hiện tượng đều mang tính chu kỳ.
Sức mạnh của chu kỳ được tăng cường bởi sự không thể nhớ quá khứ của các nhà đầu tư . Như John Kenneth Galbraith đã nói, "trí nhớ tài chính cực kỳ ngắn hạn" khiến các nhà tham gia thị trường không nhận ra bản chất lặp lại của các mô hình này, và do đó là tính tất yếu của chúng:
. . . khi những hoàn cảnh giống hệt hoặc rất tương tự xảy ra lại, đôi khi chỉ trong vài năm, chúng được một thế hệ mới, thường trẻ tuổi và luôn cực kỳ tự tin, ca ngợi như một phát hiện đột phá xuất sắc trong lĩnh vực tài chính và thế giới kinh tế rộng lớn hơn. Có lẽ rất ít lĩnh vực trong hoạt động của con người mà lịch sử có vai trò ít quan trọng như trong thế giới tài chính. Kinh nghiệm trong quá khứ, nếu còn tồn tại trong ký ức, thường bị coi nhẹ như chốn trú ẩn nguyên thủy của những người thiếu khả năng thấu hiểu những kỳ quan tuyệt diệu của hiện tại.
Chu kỳ có tính tự điều chỉnh, và sự đảo chiều của chúng không nhất thiết phải phụ thuộc vào các sự kiện ngoại sinh. Lý do khiến chúng đảo chiều (thay vì kéo dài mãi mãi) là vì các xu hướng tạo ra nguyên nhân cho chính sự đảo chiều của chúng. Do đó, tôi thích nói thành công luôn mang trong mình hạt giống của thất bại, và thất bại cũng mang trong mình hạt giống của thành công.
Nhìn qua góc nhìn của nhận thức con người, chu kỳ thường được nhìn nhận là kém đối xứng hơn so với thực tế. Biến động giá tiêu cực được gọi là "biến động," trong khi biến động giá tích cực được gọi là "lợi nhuận." Thị trường sụp đổ được gọi là "hoảng loạn bán ra", trong khi các đợt tăng giá thường được mô tả nhẹ nhàng hơn (nhưng theo tôi, chúng nên được xem như "hoảng loạn mua vào"; chẳng hạn như cổ phiếu công nghệ năm 1999). Các nhà bình luận nói về “sự đầu hàng của nhà đầu tư” ở đáy các chu kỳ thị trường, trong khi tôi cũng thấy sự đầu hàng ở đỉnh, khi những nhà đầu tư từng thận trọng trước đó đành bỏ cuộc và mua vào.
Chu kỳ kinh tế:
B. ĐÁNH GIÁ HIỆU SUẤT CỦA QUỸ:
Các sự kiện thể thao là một ví dụ tuyệt vời cho kiểu suy nghĩ này. Ví dụ, 50 nhà tâm lý học đã xem xét các lý do được cung cấp trong các trang thể thao để nghiên cứu sự hiện diện của thành kiến tự quy kết bản thân giữa các vận động viên. Khi đánh giá ý kiến của một vận động viên / huấn luyện viên về hiệu suất, người được hỏi sẽ trả lời rằng, liệu hiệu suất có phải do yếu tố bên trong (tức là điều gì đó liên quan đến khả năng của đội) hoặc một yếu tố bên ngoài (chẳng hạn như trọng tài tồi). Không có gì đáng ngạc nhiên khi thành kiến tự quy kết bản thân đã xuất hiện. 75% những trận thắng được cho là do kết quả của kỹ năng của mỗi đội, trong khi chỉ 55% các trận thua được xem là do kỹ năng của mỗi đội. Sự thiên vị thậm chí còn rõ ràng hơn khi các câu trả lời đến từ một cầu thủ / huấn luyện viên. Cầu thủ và huấn luyện viên đều quy kết sự thành công của họ liên quan đến yếu tố bên trong hơn 80% số trận đấu. Tuy nhiên, các yếu tố về kỹ năng chỉ bị lỗi cho 53% số trận thua và phần lớn họ đều cho rằng bị thua là do các yếu tố bên ngoài.
Điều tương tự cũng xảy ra trong đầu tư. Tất cả đều quá dễ dàng cho các nhà đầu tư gạt bỏ những kết quả được xem là kém may mắn chứ không phải do lỗi phân tích không đầy đủ của họ. Trong một bài phát biểu gần đây, David Einhorn của Greenlight Capital đã chỉ ra rằng, “Khi một cái gì đó sai lầm, tôi muốn nghĩ về những quyết định tồi tệ và học hỏi từ sai lầm ấy để hy vọng tôi đừng lặp lại sai lầm tương tự. " Anh ta tiếp tục đưa ra một ví dụ về một sai lầm mà anh ta đã từng thực hiện. Năm 2005, anh đã khuyến nghị mua cổ phần MDC, một công ty xây dựng nhà, với giá 67 đô la mỗi cổ phiếu. Trong 4 năm sau đó, MDC đã giảm khoảng 40%. Như Einhorn đã nói, “Trận thua này không phải là xui xẻo; đó là một phân tích tồi của tôi”. Nói một cách đơn giản, anh ấy không thấy được một bức tranh lớn, trong trường hợp này là bong bóng nhà ở và tín dụng của Hoa Kỳ đang sắp nổ.
Đáng buồn thay, ít người trong chúng ta giống như Einhorn. Vì vậy, để chống lại vấn đề lan tràn về sự tự ghi nhận bản thân, chúng ta thực sự cần ghi lại bằng văn bản về các quyết định mà chúng ta đã thực hiện và lý do đằng sau những quyết định đó — một cuốn nhật ký đầu tư. Nhật ký đầu tư nghe có vẻ khó hiểu, nhưng George Soros đã làm điều đó. Trong Alchemy of Finance anh ấy viết “Tôi có một cuốn nhật ký, trong đó tôi ghi lại những suy nghĩ khiến tôi ra quyết định đầu tư….”
Sau khi ghi nhật ký như vậy, chúng ta cần lập ra bản đồ kết quả của các quyết định và ý do đằng sau những quyết định đó thành một biểu đồ có 4 góc phần tư, như biểu đồ bên dưới. Chúng ta phải phân biệt rõ các kết quả sau: