⏬Download file
Trecapital_Shareholder_Letter_2023.pdf
TRECAPITAL**
A. CHU KỲ, CHU KỲ, CHU KỲ…
Năm 2025, một năm mà chỉ số VNINDEX đã vượt đỉnh lịch sử, đạt mốc 1.784,5 điểm lần lượt vượt các mốc lịch sử (tại thời điểm tôi đang viết thư cổ đông này thì VNINDEX đã đạt được cột mốc mới cao nhất là 1.902,9 điểm). Một điều mà chắc hẳn các nhà đầu tư lạc quan nhất vẫn không thể nghĩ đến, đặc biệt trong bối cảnh T4/2025 một loạt chính sách thuế từ tổng thống Donald Trump tưởng chừng như sẽ tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế Việt Nam, thị trường chứng khoán đã trải qua những phiên giao dịch giảm điểm mạnh từ 1.317 điểm xuống còn 1.094 điểm (giảm gần 17%) trong vòng 7 ngày. Với mức giảm mạnh và với những mức thuế dự kiến áp vào Việt Nam tưởng chừng thị trường sẽ còn giảm sâu và mạnh hơn nữa. Tuy nhiên, điều gì đã xảy ra, VNINDEX đã từ 1.094 tăng mạnh chốt năm 2025 ở mốc 1.784 điểm (tăng 63%). Qua sự kiện này chúng ta rút ra bài học gì? Với tôi đó là bài học chúng ta không thể nào dự đoán chính xác điều gì sẽ xảy ra, nhưng như Howard Marks đã viết: “Bạn không thể dự đoán, Bạn có thể chuẩn bị” chúng ta có thể chuẩn bị cho những trường hợp xấu nhất xảy ra thì chúng ta vẫn còn sống sót, điều này có lẽ sẽ quan trọng hơn tất cả những lời dự đoán.
Đầu tiên chúng ta hãy bắt đầu với GDP và VNIndex, số liệu này được AI Gemini tổng hợp từ các nguồn:
Nhìn biểu đồ giữa tương quan giữa quy mô GDP Việt Nam và Chỉ số VNIndex, chỉ với kiến thức toán cơ bản có thể thấy rằng VNIndex dường như phản ánh khá chuẩn mức tăng tổng quy mô GDP (tốc độ CARG của quy mô GDP là 11,5%, VNIndex khoảng 9,6% nếu tình cả cổ tức tiền mặt thì gần tương đồng) . Điều này thật đơn giản, thị trường chứng khoán như tấm gương soi chiếu sức mạnh nền kinh tế, chỉ cần theo dõi và mức tăng trưởng quy mô GDP thì sẽ biết được xu hướng của VNIndex, chỉ cần giữ cổ phiếu lâu dài qua các năm thì dường như chắc chắn nhà đầu tư sẽ có lợi nhuận tương ứng với mức tăng trưởng GDP của đất nước. Nhưng thực tế có đơn giản như vậy không? Như Yogi Berra đã nói: “Về lý thuyết không có sự khác biệt giữa lý thuyết và thực hành, nhưng trong thực tế thì có.”
Bây giờ hãy bắt đầu từ GDP, mặc dù tổng GDP qua các năm đều tăng nhưng tốc độ tăng thì lại không phải là một đường thẳng đi lên như quy mô GDP, sẽ có những năm giai đoạn 2005-2007 là trên 8%, còn các năm khác biến động với mức tăng dao động quannh mức từ 5% đến 7%, riêng năm 2020-2021 ảnh hưởng bởi Covid19 thì tăng trưởng thấp dưới 3%.
.png)
Các Chu Kỳ Nói Chung (phần này tôi lấy nguyên văn của ngài Howard Marks)
Tôi cho rằng có một số điều về các chu kỳ rất đáng lưu tâm:
Chu kỳ là điều không thể tránh khỏi. Thỉnh thoảng, một giai đoạn tăng hoặc giảm kéo dài trong một khoảng thời gian dài và/hoặc đạt đến mức cực đoan lớn, khiến mọi người bắt đầu nói rằng "lần này là khác biệt." Họ viện dẫn những thay đổi về địa chính trị, thể chế, công nghệ hoặc hành vi đã làm cho "những quy tắc cũ" trở nên lỗi thời. Họ đưa ra các quyết định đầu tư dựa trên việc ngoại suy xu hướng gần đây. Và rồi thực tế là các quy tắc cũ vẫn áp dụng, và chu kỳ lại tiếp tục. Cuối cùng, cây không mọc mãi lên trời, và rất ít điều gì lại về bằng không. Thực tế, hầu hết các hiện tượng đều mang tính chu kỳ.
Sức mạnh của chu kỳ được tăng cường bởi sự không thể nhớ quá khứ của các nhà đầu tư . Như John Kenneth Galbraith đã nói, "trí nhớ tài chính cực kỳ ngắn hạn" khiến các nhà tham gia thị trường không nhận ra bản chất lặp lại của các mô hình này, và do đó là tính tất yếu của chúng:
. . . khi những hoàn cảnh giống hệt hoặc rất tương tự xảy ra lại, đôi khi chỉ trong vài năm, chúng được một thế hệ mới, thường trẻ tuổi và luôn cực kỳ tự tin, ca ngợi như một phát hiện đột phá xuất sắc trong lĩnh vực tài chính và thế giới kinh tế rộng lớn hơn. Có lẽ rất ít lĩnh vực trong hoạt động của con người mà lịch sử có vai trò ít quan trọng như trong thế giới tài chính. Kinh nghiệm trong quá khứ, nếu còn tồn tại trong ký ức, thường bị coi nhẹ như chốn trú ẩn nguyên thủy của những người thiếu khả năng thấu hiểu những kỳ quan tuyệt diệu của hiện tại.
Chu kỳ có tính tự điều chỉnh, và sự đảo chiều của chúng không nhất thiết phải phụ thuộc vào các sự kiện ngoại sinh. Lý do khiến chúng đảo chiều (thay vì kéo dài mãi mãi) là vì các xu hướng tạo ra nguyên nhân cho chính sự đảo chiều của chúng. Do đó, tôi thích nói thành công luôn mang trong mình hạt giống của thất bại, và thất bại cũng mang trong mình hạt giống của thành công.
Nhìn qua góc nhìn của nhận thức con người, chu kỳ thường được nhìn nhận là kém đối xứng hơn so với thực tế. Biến động giá tiêu cực được gọi là "biến động," trong khi biến động giá tích cực được gọi là "lợi nhuận." Thị trường sụp đổ được gọi là "hoảng loạn bán ra", trong khi các đợt tăng giá thường được mô tả nhẹ nhàng hơn (nhưng theo tôi, chúng nên được xem như "hoảng loạn mua vào"; chẳng hạn như cổ phiếu công nghệ năm 1999). Các nhà bình luận nói về “sự đầu hàng của nhà đầu tư” ở đáy các chu kỳ thị trường, trong khi tôi cũng thấy sự đầu hàng ở đỉnh, khi những nhà đầu tư từng thận trọng trước đó đành bỏ cuộc và mua vào.